Efe
New member
Bilimde asıl mesele, sayıyı doldurmak değil; alana gerçekten ne kattığını gösterebilmek.
Kadın ve Erkek Akademisyenlerin Kariyer Yaklaşımı Nasıl Olmalı?
Bu konuda klişelere yaslanmak kolay.
“Erkekler stratejiktir, kadınlar duygusaldır” gibi kalıplar ise gerçek akademik hayatı açıklamakta yetersiz kalır.
Bir erkek akademisyen son derece ilişki odaklı olabilir. Bir kadın akademisyen araştırma planını askeri operasyon titizliğiyle yürütebilir. Hatta aynı kişinin sabah stratejik plan yapıp öğleden sonra öğrencisinin kişisel sorununu dinlemesi de mümkündür.
Yine de farklı çalışma tarzlarından söz etmek mümkün.
Örneğin Ahmet, akademik kariyerini bir proje yönetimi gibi ele alıyor olabilir. Beş yıllık hedeflerini belirliyor, yayın takvimini çıkarıyor, hangi araştırma grubuyla çalışacağını planlıyor.
Elif ise akademik başarının yalnızca bireysel üretim olmadığını düşünüyor olabilir. Öğrencileriyle güçlü ilişkiler kuruyor, genç araştırmacılara mentorluk yapıyor ve disiplinler arası iş birliklerine önem veriyor.
Fakat bir süre sonra Ahmet’in de ekip çalışmasının değerini, Elif’in de stratejik planlamanın gerekliliğini keşfetmesi şaşırtıcı olmaz.
Asıl güçlü akademisyen profili belki de burada ortaya çıkıyor:
Strateji + empati + bilimsel merak + disiplin.
Peki sizce iyi bir profesörü sadece yayınları mı tanımlar, yoksa yetiştirdiği öğrenciler de akademik mirasının bir parçası mıdır?
Profesörlük Yolunda En Büyük Hatalardan Biri: Kriterleri Sonradan Öğrenmek
Akademik kariyere yeni başlayan birinin yapabileceği en büyük hatalardan biri, kriterleri en sona bırakmaktır.
“Doçentliğe daha çok var, sonra bakarım.”
“Profesörlüğe zaten yıllar var.”
“Şimdilik makale yayımlayayım, şartlara sonra bakarım.”
Bu yaklaşım zaman zaman pahalıya mal olabilir.
Çünkü üniversitelerin profesörlüğe yükseltilme ve atanma kriterleri, kanundaki temel koşullara ek olarak farklı bilim alanlarına göre ayrıntılı şartlar içerebilir. Yönetmelik de üniversitelerin YÖK tarafından onaylanmış ek koşullar belirleyebileceğini açıkça ifade ediyor. Lexpera
Bu yüzden akademisyen adayının kendi üniversitesinin güncel atama-yükseltme yönergesini düzenli olarak takip etmesi son derece önemli.
Örneğin bir üniversitenin güncel kriterlerinde belirli bir yabancı dil puanı, yayın türü, indeks, proje veya puan şartı bulunabilir. Nitekim bazı üniversitelerin profesör kadrosuna ilişkin yönergelerinde merkezi yabancı dil sınavlarından belirli puanlar ve ek akademik ölçütler yer alabiliyor. YÖK
Bu nedenle “Arkadaşım başka üniversitede profesör oldu, onun şartları böyleydi” cümlesi akademik kariyer planlamasında pek güvenilir bir pusula değildir.
Arkadaşınızın pusulası başka üniversitenin koordinatlarını gösteriyor olabilir.
Profesör Olmak İçin Nasıl Bir Strateji İzlenebilir?
Bence işin en mantıklı tarafı burada başlıyor.
Kariyerin en başından itibaren bir “akademik dosya” mantığı oluşturmak faydalı olabilir.
Örneğin:
Birinci aşama: Uzmanlaşmak istediğiniz bilim alanını belirleyin.
İkinci aşama: Doktora ve sonrasındaki araştırmalarınızı birbirinden kopuk konular yerine mümkün olduğunca birbirini tamamlayan çalışmalar şeklinde planlayın.
Üçüncü aşama: Üniversitenizin güncel yükseltilme ve atanma kriterlerini takip edin.
Dördüncü aşama: Yayın planınızı yalnızca sayıya göre değil, bilimsel katkıya göre oluşturun.
Beşinci aşama: Ulusal ve uluslararası akademik ağlar geliştirin.
Altıncı aşama: Proje, araştırma, eğitim ve mentorluk deneyimlerinizi belgeleyin.
Yedinci aşama: Doçentlik sonrasındaki beş yıllık süreyi “bekleme dönemi” değil, profesörlük dosyasını güçlendirme dönemi olarak değerlendirin.
Çünkü profesörlük için gereken beş yıl, takvimde yaprakların düşmesini izlemek değildir.
O beş yılın sonunda “Zaman geçti” demek başka, “Bu beş yılda şu araştırmaları yaptım, şu eserleri ürettim, şu bilimsel katkıları ortaya koydum” diyebilmek bambaşka.
Profesör Doktor Olmak Sadece Unvan Kazanmak mı?
Bence konunun en düşündürücü tarafı bu.
“Prof. Dr.” oldukça prestijli bir akademik unvan olabilir. Ancak profesörlüğün anlamını sadece kapının üzerindeki isimlikte aramak akademik hayatın önemli bir kısmını kaçırmak olur.
İyi bir profesör araştırma yapar.
Ama aynı zamanda soru sormayı öğretir.
Bir öğrencinin “Hocam, bunu neden böyle kabul ediyoruz?” sorusuna “Çünkü kitap öyle diyor” yerine “Güzel soru, bunu birlikte inceleyelim” diyebilmek de akademik kültürün parçasıdır.
Bir profesör yeni araştırmacılara yol gösterebilir, bilimsel tartışmalara katkıda bulunabilir, kendi alanının gelişmesine yardımcı olabilir.
Ve belki de en önemlisi, yıllarca biriktirdiği bilginin kendisiyle birlikte mezara gitmesine izin vermez.
Çünkü akademik başarı yalnızca ne bildiğinizle değil, bildiklerinizi nasıl çoğalttığınızla da ilgilidir.
Sonuç: Profesörlük Bir Varış Noktası Değil, Yeni Bir Sorumluluk
Türkiye’de profesör doktor unvanına ulaşmak genel hatlarıyla doktora veya ilgili uzmanlık eğitiminden başlayıp akademik üretim, doktor öğretim üyeliği, doçentlik ve ardından profesörlük aşamasına uzanan uzun bir süreçtir.
Profesörlük için 2547 sayılı Kanun temelinde doçentlik sonrasında en az beş yıl ilgili bilim alanında çalışma ve özgün yayın veya çalışmalar yapma şartı bulunuyor. Ayrıca başlıca araştırma eseri ve üniversitelerin belirlediği ek kriterler de sürecin önemli parçaları. Son aşamada ise uygun profesörlük kadrosunun bulunması ve adayın bilimsel değerlendirmelerden geçmesi gerekiyor. Lexpera
Fakat bütün bunların arkasında daha basit bir soru var:
“Neden profesör olmak istiyorum?”
Sırf kartvizitte güzel göründüğü için mi?
Maaş, statü veya akademik saygınlık için mi?
Yoksa yıllar boyunca bir alanda derinleşip gerçekten yeni bir bilgi üretmek, öğrenciler yetiştirmek ve bilimsel dünyaya kalıcı bir katkı bırakmak için mi?
İlk cevap değişebilir.
İkinci cevap zamanla değişebilir.
Ama üçüncüsü güçlü bir akademik motivasyona dönüşürse, profesörlük yalnızca kazanılan bir unvan olmaktan çıkar.
Birikimin, emeğin ve yıllarca sorulan soruların sonunda ortaya çıkan akademik bir imzaya dönüşür.
Ve evet, o noktada kartvizite “Prof. Dr.” yazmak güzel olabilir.
Ama asıl mesele, o iki kelimenin arkasında gerçekten anlatılmaya değer bir hikâye bulunmasıdır.
Kadın ve Erkek Akademisyenlerin Kariyer Yaklaşımı Nasıl Olmalı?
Bu konuda klişelere yaslanmak kolay.
“Erkekler stratejiktir, kadınlar duygusaldır” gibi kalıplar ise gerçek akademik hayatı açıklamakta yetersiz kalır.
Bir erkek akademisyen son derece ilişki odaklı olabilir. Bir kadın akademisyen araştırma planını askeri operasyon titizliğiyle yürütebilir. Hatta aynı kişinin sabah stratejik plan yapıp öğleden sonra öğrencisinin kişisel sorununu dinlemesi de mümkündür.
Yine de farklı çalışma tarzlarından söz etmek mümkün.
Örneğin Ahmet, akademik kariyerini bir proje yönetimi gibi ele alıyor olabilir. Beş yıllık hedeflerini belirliyor, yayın takvimini çıkarıyor, hangi araştırma grubuyla çalışacağını planlıyor.
Elif ise akademik başarının yalnızca bireysel üretim olmadığını düşünüyor olabilir. Öğrencileriyle güçlü ilişkiler kuruyor, genç araştırmacılara mentorluk yapıyor ve disiplinler arası iş birliklerine önem veriyor.
Fakat bir süre sonra Ahmet’in de ekip çalışmasının değerini, Elif’in de stratejik planlamanın gerekliliğini keşfetmesi şaşırtıcı olmaz.
Asıl güçlü akademisyen profili belki de burada ortaya çıkıyor:
Strateji + empati + bilimsel merak + disiplin.
Peki sizce iyi bir profesörü sadece yayınları mı tanımlar, yoksa yetiştirdiği öğrenciler de akademik mirasının bir parçası mıdır?
Profesörlük Yolunda En Büyük Hatalardan Biri: Kriterleri Sonradan Öğrenmek
Akademik kariyere yeni başlayan birinin yapabileceği en büyük hatalardan biri, kriterleri en sona bırakmaktır.
“Doçentliğe daha çok var, sonra bakarım.”
“Profesörlüğe zaten yıllar var.”
“Şimdilik makale yayımlayayım, şartlara sonra bakarım.”
Bu yaklaşım zaman zaman pahalıya mal olabilir.
Çünkü üniversitelerin profesörlüğe yükseltilme ve atanma kriterleri, kanundaki temel koşullara ek olarak farklı bilim alanlarına göre ayrıntılı şartlar içerebilir. Yönetmelik de üniversitelerin YÖK tarafından onaylanmış ek koşullar belirleyebileceğini açıkça ifade ediyor. Lexpera
Bu yüzden akademisyen adayının kendi üniversitesinin güncel atama-yükseltme yönergesini düzenli olarak takip etmesi son derece önemli.
Örneğin bir üniversitenin güncel kriterlerinde belirli bir yabancı dil puanı, yayın türü, indeks, proje veya puan şartı bulunabilir. Nitekim bazı üniversitelerin profesör kadrosuna ilişkin yönergelerinde merkezi yabancı dil sınavlarından belirli puanlar ve ek akademik ölçütler yer alabiliyor. YÖK
Bu nedenle “Arkadaşım başka üniversitede profesör oldu, onun şartları böyleydi” cümlesi akademik kariyer planlamasında pek güvenilir bir pusula değildir.
Arkadaşınızın pusulası başka üniversitenin koordinatlarını gösteriyor olabilir.
Profesör Olmak İçin Nasıl Bir Strateji İzlenebilir?
Bence işin en mantıklı tarafı burada başlıyor.
Kariyerin en başından itibaren bir “akademik dosya” mantığı oluşturmak faydalı olabilir.
Örneğin:
Birinci aşama: Uzmanlaşmak istediğiniz bilim alanını belirleyin.
İkinci aşama: Doktora ve sonrasındaki araştırmalarınızı birbirinden kopuk konular yerine mümkün olduğunca birbirini tamamlayan çalışmalar şeklinde planlayın.
Üçüncü aşama: Üniversitenizin güncel yükseltilme ve atanma kriterlerini takip edin.
Dördüncü aşama: Yayın planınızı yalnızca sayıya göre değil, bilimsel katkıya göre oluşturun.
Beşinci aşama: Ulusal ve uluslararası akademik ağlar geliştirin.
Altıncı aşama: Proje, araştırma, eğitim ve mentorluk deneyimlerinizi belgeleyin.
Yedinci aşama: Doçentlik sonrasındaki beş yıllık süreyi “bekleme dönemi” değil, profesörlük dosyasını güçlendirme dönemi olarak değerlendirin.
Çünkü profesörlük için gereken beş yıl, takvimde yaprakların düşmesini izlemek değildir.
O beş yılın sonunda “Zaman geçti” demek başka, “Bu beş yılda şu araştırmaları yaptım, şu eserleri ürettim, şu bilimsel katkıları ortaya koydum” diyebilmek bambaşka.
Profesör Doktor Olmak Sadece Unvan Kazanmak mı?
Bence konunun en düşündürücü tarafı bu.
“Prof. Dr.” oldukça prestijli bir akademik unvan olabilir. Ancak profesörlüğün anlamını sadece kapının üzerindeki isimlikte aramak akademik hayatın önemli bir kısmını kaçırmak olur.
İyi bir profesör araştırma yapar.
Ama aynı zamanda soru sormayı öğretir.
Bir öğrencinin “Hocam, bunu neden böyle kabul ediyoruz?” sorusuna “Çünkü kitap öyle diyor” yerine “Güzel soru, bunu birlikte inceleyelim” diyebilmek de akademik kültürün parçasıdır.
Bir profesör yeni araştırmacılara yol gösterebilir, bilimsel tartışmalara katkıda bulunabilir, kendi alanının gelişmesine yardımcı olabilir.
Ve belki de en önemlisi, yıllarca biriktirdiği bilginin kendisiyle birlikte mezara gitmesine izin vermez.
Çünkü akademik başarı yalnızca ne bildiğinizle değil, bildiklerinizi nasıl çoğalttığınızla da ilgilidir.
Sonuç: Profesörlük Bir Varış Noktası Değil, Yeni Bir Sorumluluk
Türkiye’de profesör doktor unvanına ulaşmak genel hatlarıyla doktora veya ilgili uzmanlık eğitiminden başlayıp akademik üretim, doktor öğretim üyeliği, doçentlik ve ardından profesörlük aşamasına uzanan uzun bir süreçtir.
Profesörlük için 2547 sayılı Kanun temelinde doçentlik sonrasında en az beş yıl ilgili bilim alanında çalışma ve özgün yayın veya çalışmalar yapma şartı bulunuyor. Ayrıca başlıca araştırma eseri ve üniversitelerin belirlediği ek kriterler de sürecin önemli parçaları. Son aşamada ise uygun profesörlük kadrosunun bulunması ve adayın bilimsel değerlendirmelerden geçmesi gerekiyor. Lexpera
Fakat bütün bunların arkasında daha basit bir soru var:
“Neden profesör olmak istiyorum?”
Sırf kartvizitte güzel göründüğü için mi?
Maaş, statü veya akademik saygınlık için mi?
Yoksa yıllar boyunca bir alanda derinleşip gerçekten yeni bir bilgi üretmek, öğrenciler yetiştirmek ve bilimsel dünyaya kalıcı bir katkı bırakmak için mi?
İlk cevap değişebilir.
İkinci cevap zamanla değişebilir.
Ama üçüncüsü güçlü bir akademik motivasyona dönüşürse, profesörlük yalnızca kazanılan bir unvan olmaktan çıkar.
Birikimin, emeğin ve yıllarca sorulan soruların sonunda ortaya çıkan akademik bir imzaya dönüşür.
Ve evet, o noktada kartvizite “Prof. Dr.” yazmak güzel olabilir.
Ama asıl mesele, o iki kelimenin arkasında gerçekten anlatılmaya değer bir hikâye bulunmasıdır.